Even googlen naar een goede foto voor op je blog. Je
vindt een foto die perfect bij jouw stukje past. Copy paste klaar. De foto
blijft waarschijnlijk een paar dagen op je blog staan en komt daarna in het
archief van je website. Logisch en iedereen doet het zo. Want als het op
internet staat mag je het toch gebruiken? Of hoe zat het ook alweer?

Fotograaf heeft
auteursrechten
De foto is natuurlijk gemaakt door een fotograaf. Die
heeft de auteursrechten op de foto. De meeste foto’s en afbeeldingen die te
vinden zijn op internet, zijn auteursrechtelijk beschermd. De fotograaf heeft
als auteursrechthebbende het exclusieve recht om zijn foto openbaar te maken en
te verveelvoudigen. Hij kan anderen dus verbieden zijn foto te gebruiken of
daar juist toestemming voor geven, al dan niet onder bepaalde voorwaarden. Die
voorwaarden kunnen een licentievergoeding (royalty) zijn, maar ook beperkingen
zoals een verbod op het bewerken van de foto of het gebruiken in een negatieve
context.

Verwijderen en
betalen
Als de fotograaf (of zijn agent of het stockbureau)
ontdekt dat je de foto zonder toestemming op je blog gebruikt, kan de fotograaf
je verzoeken de foto te verwijderen en een vergoeding vragen voor het gebruik.
Het verwijderen is meestal niet zo bezwaarlijk, maar de gevraagde vergoeding
kan hoog zijn: twee- of driemaal de ‘gebruikelijke’ licentievergoeding. Dat
wordt onderbouwd door aansluiting te zoeken bij de algemene voorwaarden van de
Nederlandse Fotografenfederatie of andere voorwaarden. Een ander argument is
dat wanneer slechts éénmaal de gebruikelijke licentievergoeding gevraagd zou
worden, de inbreukmakende gebruiker van de foto in een gunstiger positie
gebracht zou worden dan gebruikers die wel netjes betalen. Daarnaast kan ook
nog een vergoeding worden gevraagd voor het ontbreken van naamsvermelding en
een vergoeding van eventuele juridische kosten. Alles bij elkaar kan dat flink
oplopen voor 1 gecopy-paste fotootje. Het is dus de vraag of dat wel helemaal
redelijk is.

Wat zeggen
rechters hierover?
Het uitgangspunt is dat er inbreuk is gemaakt op de
auteursrechten van de fotograaf. Dat er een vergoeding betaald zal moeten
worden, is dan ook meestal redelijk. Waar houden rechters rekening mee bij het
bepalen van een redelijke vergoeding?

  • De
    schade als gevolg van een auteursrechtinbreuk is meestal niet precies vast te
    stellen. Daarom zal de schade moeten worden begroot.
  • De
    aard van de schade is vaak een gederfde licentievergoeding. Bij de begroting
    van die schade kan worden aangeknoopt bij de tarieven die de fotograaf normaal
    hanteert voor het gebruik van zijn foto (na gegeven toestemming).
  • Uitgangspunt
    is de economische waarde van de foto: wat kost het om de foto normaal gesproken
    gedurende een bepaalde tijd op je blog te gebruiken?
  • Het
    auteursrecht biedt geen ruimte voor het opleggen van boetes. Een vergoeding van
    twee- of driemaal de normale gebruiksvergoeding kan gezien worden als boete en kan
    daarom niet redelijk zijn.
  • Het
    kan wel redelijk zijn een verhoging op de gebruikelijke licentievergoeding toe
    te passen vanwege verminderde exploitatiemogelijkheden voor de fotograaf.
  • Een
    fotograaf kan ook schade lijden door het ontbreken van naamsvermelding of
    bronvermelding.
  • Er
    is geen plaats voor verhoging met BTW omdat over schadevergoeding als zodanig
    geen BTW verschuldigd is.
  • Was
    de foto al eerder rechtmatig openbaar gemaakt en is de foto inmiddels
    verwijderd

Aan wat voor
bedragen moet ik denken?
Dat hangt (natuurlijk) helemaal af van de omstandigheden
van het geval. Maar de afgelopen jaren werden in rechtszaken bijvoorbeeld de
onderstaande vergoedingen toegewezen:

Gebruik

Hoogte
schadevergoeding

Foto op
website en als thumbnail

€ 1.500

Foto in boek,
zonder naamsvermelding fotograaf

€ 316,54

Licentievergoeding
conform richtprijzen Nederlandse Fotografenfederatie niet gehonoreerd

€ 100

Foto’s op
website zonder naamsvermelding fotograaf

€ 510 per
foto per jaar

Foto in boek

€ 255

foto’s
gebruikt in een uitzending en op websites zonder naamsvermelding

€ 900 per
foto

Foto op
website

€ 255 per
jaar

Foto op
website

€ 500

Tekst en beeld: Marieke Neervoort